تاثیر بازی در بهبود اختلال کمبود توجه/بیش فعالی (ADHD)

اختلال کمبود توجه/بیش فعالی (ADHD) با الگوی مداوم بی توجهی و/یا بیش فعالی- تکانشگری مشخص می شود که در عملکرد یا رشد اختلال ایجاد می کند. این اختلال یکی از شایع ترین اختلالات عصبی رشدی دوران کودکی است. معمولاً برای اولین بار در دوران کودکی تشخیص داده می شود و اغلب تا بزرگسالی ادامه می یابد.

بیش فعالی یک اختلال رشدی در توجه، کنترل تکانش، بی قراری و هدایت رفتار، هماهنگی ضعيف، عزت نفس پایين و احساس ناکامی، وجود مشکلات در خواب مانند تکان خوردن پياپی و حرکت کردن ، همچنین ضعف در مهارت های ریز و درشت می باشد.

برخی نشانه های بیش فعالی/نقص توجه و تمرکز عبارتند از:

• به سختی توجه می کند، رویاپردازی می کند
• به نظر نمی رسد گوش کند
• به راحتی حواسش از کار یا بازی پرت می شود
• به نظر می رسد به جزئیات اهمیت نمی دهد، اشتباه و بی دقتی می کند
• دستورالعمل ها را دنبال نمی کند یا وظایف را به پایان نمی رساند
• بی نظم است
• چیزها را فراموش می کند
• نمی خواهد کارهایی را انجام دهد که نیاز به تلاش ذهنی مداوم دارد
• و….

کودک مبتلا به علائم بیش فعالی ممکن است رفتارهای زیر را داشته باشد:

• در حرکت دائمی است
• نمی تواند بنشیند
• دست و پا زدن و بی قراری مداوم دارد
• زیاد حرف میزند
• می دود، می پرد و از جاهای نامناسب بالا می رود
• نمی تواند بی سر و صدا بازی کند

کودکی که علائم تکانش گری دارد ممکن است رفتارهای زیر را داشته باشد:

• بدون تفکر عمل می کند و صحبت می کند
• ممکن است بدون توجه به وضعیت خیابان وسط آن بپرد
• در نوبت گرفتن مشکل دارد
• نمی تواند منتظر بماند
• قبل از اینکه سوال کامل شود، دوست دارد پاسخ بدهد
• حرف دیگران را قطع می کند

در نظر داشته باشید که با دیدن یک یا چند مورد از این علائم نمی توانیم برای کودکان تشخیص بگذاریم. موضوع بسیار مهم اینجا اختلال در روند زندگی است؛ کودکی که در رشد ذهنی و توانایی های فردی دچار نقص باشد در این زمینه نیاز به تشخیص گذاری و کمک متخصص دارد.

تحقیقات اخیر نشان داده است که کودکان مبتلا به ADHD ویژگی اساسی شامل بیش فعالی، کمبود توجه، تکانشگری، هستند؛ از طریق بازی، کودکان به تدریج توجه خود را افزایش داده و بیش فعالی خود را کنترل می کنند.

مطالعه ای دیگری نشان داد که بازی تأثیر مثبتی بر درونی سازی مشکلات رفتاری عمومی داشته است. مشکلات رفتاری بیرونی، خودپنداره، افسردگی، مشکلات خودکارآمدی، اضطراب و انطباق و برخی مشکلات دیگر با بازی های هدفمند بهبود مطلوبی پیدا کرده اند.

چند نمونه از بازی های حرکتی مفید در این زمینه عبارتند از:

1. بازی راه رفتن با دست
2. بازی های پریدنی
3. بازی پا تو کیسه
4. بازی قاشق و تخم مرغ
5. لی لی بازی
6. بازی بدو بیار تو سبد بینداز

بازی راه رفتن با دست

در این بازی پاهای کودک را می گیریم و از او می خواهیم با دستانش حرکت کند.

مراحل پیشرفته تر این بازی:

گذاشتن مانع در بین راه که کودک با دستانش از آنها بگذرد.

حرکت دادن شی دیگری بصورت متناوب (مثلا چرخان) که کودک در حالی که پاهایش را گرفته اید با دستانش بتواند در زمان مناسب رد بشود.

بالا رفتن با دست از پله ها در حالی که شما پاهای او را نگه داشته اید.

بازی های پریدنی

استفاده از بالش ، پتو، تشک و هر شی دیگری که کودک بتواند روی آن بپرد.

پریدن روی ترامپولین یا هر وسیله ای مانند آن که بتواند امکان بالا و پایین پریدن را به کودک بدهد.

بازی پا تو کیسه

از کودک می خواهیم پاهای خود را در یک ملافه رو بالشی قرار دهد. قرار دادن پاهایش در گوشه ها به این بازی کمک می کند. سپس باید بایستند و لبه بالایی روکش بالش را نگه دارند. با این حالت می تواند در خانه به قسمت های مختلف برود و راه رفتن با روبالشی در شرایط مختلف را تجربه کند.

بازی قاشق و تخم مرغ

بازی نام آشنایی که در کودکی خودمان هم تجربه کرده ایم. از کودک می خواهیم تخم مرغ را با قاشق حمل کند و مسیر مستقیم یا مسیر مارپیچ را طی کند.

می توانیم مدل های مختلف راه رفتن یا دویدن را در این بازی با کودک تمرین کنیم مثل نوک پا راه رفتن یا روی پاشنه راه رفتن یا آرام دویدن و تند دویدن. مساله مهم در هر مدل از این بازی سالم نگه داشتن تخم مرغ (توپ) در طول مسیر است.

لی لی بازی

بازی محبوب کودکان در دنیا که نیاز به معرفی ندارد. می توانیم انواع لی لی را با کودکان درست کرده و بازی کنیم؛ از مدل های پارچه ای و کاغذی تا مدل های سنتی که با گچ روی زمین کشیده می شود.

بازی بدو بیار تو سبد بینداز

برای این بازی چند توپ، جوراب یا هر اسباب بازی کوچک و سبک دیگر را با فاصله حدود یک متر از هم ردیف کنید. یک سطل یا سبد لباسشویی را در انتهای خط، در حدود یک متر دورتر قرار دهید و کودک در کنار سبد می ایستد. حالا از کودک می خواهیم بدود و اولین مورد را از روی زمین بردارد و عقب عقب برگشته و در سبد بیندازد. سپس به سمت مورد دوم می روند، آن را می گیرد، به عقب می دود و در سبد می اندازد. این کار را تا جمع شدن همه چیزهایی که روی زمین چیده شده تکرار می کند.