احساس کودک: ضرورت شناخت و ایجاد توانایی کنترل احساس

شناخت احساس و کنترل هیجان در کودک از مهمترین مهارتهایی است که بهتر است از سالهای اولیه کودکی به کودکان آموزش داده شود.
در این نوشته، بطور خلاصه درباره گفتگو با بچه ها و تمرین شناخت و پیداکردن احساسشان برایتان می نویسم.

ضرورت شناخت احساس کودک

یکی از ویژگی های انسان سالم به لحاظ روان این است که بتواند احساسات خود را به خوبی بشناسد و توانایی تفکیک آنها را داشته باشد.
زیرا یکی از مهمترین شاخصه های ارتباط سالم توانایی ابراز احساسات است.
حرف زدن فرد درباره احساساتش به این معناست که او می تواند، بدون قضاوت دیگری و اینکه به طرف مقابل اتهام بزند و یا سرزنش کند و با لحن تمسخر، طعنه و کنایه حرف بزند، درباره اتفاقی که افتاده و اینکه چه احساسی را در او بوجود آورده است صحبت نماید.

توانایی حرف زدن با دیگران با توانایی برقرارکردن ارتباط مناسب، متفاوت است و این مهارت را باید از کودکی فرا گرفت.
منظور از ارتباط مناسب و موثر یعنی کودک بتواند در برابر دیگران به گونه ای واکنش نشان دهد که به درک بیشتر آن‌ها و حل مسئله منجر شود و نه به رنجش، کدورت یا دشمنی بیشتر.

توانایی شناخت احساس توسط کودک

احساسات، مجموعه وسیعی از دریافتهای بدن هستند که در شرایط خاص آن ها را تجربه می کنیم.
احساسات طیف هستند و بر اساس سطحی یا عمقی بودنشان تقسیم بندی می شوند و در تمام تصمیم گیری ها و رفتارهای ما نقش دارند .
نوزاد از بدو تولد قادر است احساسات خود را بیان کند اما به مرور این احساسات در او سرکوب شده و عامل آن صرفا رفتاری است که ما بعنوان والد، به دلیل آموزش ندیدن از خود بروز می دهیم زیرا که ما باید آموزش ببینیم چگونه با احساسات آنها برخورد کنیم.

با پذیرفتن احساس کودک می توانیم به آنها کمک کنیم تا نیازهای مختلف شان را پاسخ دهند. انکار احساسات سبب سردر گمی و خشم کودک شده و موجب از بین رفتن اعتماد به نفس و عزت نفسشان خواهد شد.

حال چگونه به کودک کمک کنیم تا احساساتش را بشناسد؟

1- به کودک کمک کنید تا اسامی احساسات مختلف را بشنود. (بوسیله کمک از کارت احساسات)
2- به اسامی فکر کند و آنها را در خودش جستجو کند.
مثلا احساس ترس دارد یا نگرانی؟ خشمگین است یا غمگین؟ خوشحال است؟ عصبانی است؟
هرچقدر دایره لغاتش و کلماتی که می داند بیشتر باشد در مواقع مواجه با آنها تجربه ی بیشتری به دست خواهد آورد و مهارت کنترل احساسات خود را کسب می کند.

3 – کمک کنید تا در موقعیت های مختلف مصداق آن احساس را کشف نماید.
مثلا: آن روز که دوستت اسباب بازی ات را بدون اجازه برداشت خوشحال بودی یا عصبانی؟
وقتی زمین خوردی خیلی درد داشتی و غمگین بودی؟
وقتی شکلات می خوردی احساس لذت داشتی؟

4 – برای احساساتی که کودک قادر به تشخیص آن نیست خودتان و یا خود کودک اسم بگذارید.
مثلا : وقتی آن آقا به تو نزدیک شد احساس مورمور داشتی؟

5 – خاطراتی از زمانهایی که احساس های مختلف داشته اید برای کودک بازگو کنید.
برای این کار می توانید از پوستر احساسات که در شکلهای مختلف توسط موسسات مختلف چاپ شده است استفاده نمایید
در نظر داشته باشید که احساسات طیف هستند و مطلق نیستند.
همچنین احساس خشم در یک کودک با احساس خشم در کودک دیگر می تواند متفاوت باشد.

لیست سایر مقالات روانشناسی کودک