فلسفه برای کودکان ” فبک “

P4C (Philosophy for Children)

کودک کیست؟

فلسفه چیست؟

مهارت های تفکر در کودکان

بنیانگذار فبک

منظور از فَبَک و معنای فلسفه در فَبَک

آشنایی با هرم بلوم

کودک کیست؟

قبل از اینکه درباره ی چیستی فلسفه برای کودکان بدانیم ابتدا باید بدانیم کودک کیست یا انسان تا چه سنی کودکی محسوب می شود؟. بر اساس تعریف سازمان جهانی، کودک از بدو تولد تا هجده سال را شامل می شود.

بر اساس تعریف ژان پیاژه، تفکر انتزاعی کودک از سن یازده سالگی به وجود می آید و قبل از آن فقط محسوسات را درک می کند. اما در نظریه های جدید می گویند که بچه از چهار یا پنج سالگی قدرت درک انتزاعی را دارد.

کاترین مک کول در کتاب دگرگونه اندیشی کامل توضیح می دهد که باید از سن پایین با بچه ها کار کنیم چون در یازده سالگی دیگر درک کردن کُند می شود.

فلسفه چیست؟

در فَبَک یا فلسفه برای کودکان، روش فیلسوف ها درس داده می شود، نه اینکه بخواهیم نظرات فیلسوف ها را به بچه ها یادبدهیم. در فلسفه برای کودکان، روش تفکر نقادانه و استدلال ورزی به بچه ها یاد داده می شود.

تفکر نقاد ، تفکر خلاق ، تفکر مراقبتی

فَبَک فلسفه ورزی با کودکان است. با بچه ها راجع به موضوعی بحث می شود و بچه ها از نظریه خود دفاع می کنند و تفکر خلاق را هم یاد می گیرند.

نام دیگر فَبَک یا P4C، پرورش مهارت های چند بُعدی است. در واقع هر سه بُعد تفکر مهم هستند و باید کنار هم پرورش پیدا کند.

مهارت های تفکر در کودکان

1. سوال بپرسند
2. خوب پرسش کنند
3. برای حرفی که می زنند دلیل بیاورند
4. از شخص مقابل خود دلیل خواهی کنند
5. بتوانند بیان خود را شفاف کنند

برای افزایش مهارت های تفکر باید این مهارت ها پایه یک برنامه آموزشی باشند. برنامه آموزشی جامع است و همه چیز را در بر می گیرد. این نظام آموزشی مبتنی بر تفکر است.

در نظام آموزشی فعلی ما خود ارزیابی وجود ندارد بلکه دیگر ارزیابی وجود دارد. در نظام آموزشی مناسب، بچه ای که ساکت باشد خوب نیست. اگر بچه ای حرف نزند مشکل دارد. کودک متفکر خوب است، نه منفعل و تسلیم.

در نتیجه  این سیستم سه نوع ضعف در بچه ها پدید می آید:

ضعف در استدلال آوری: در نتیجه این سیستم بچه ها در استدلال آوری نقص دارند یعنی نمی توانند قبول کنند خودشان تصمیم گرفته اند.

ضعف بخاطر تقلید: خیلی چیزها از راه تقلید بدست آورده اند و در مواجهه با افراد نمی توانند از آن دفاع کنند.

ضعف در استدلال فکری: چون استقلال فکری ندارند.

راه چاره چیست؟

ابتدا باید مادر درست فکر کند، سپس مربی درست فکر کند،سپس نظام آموزشی متحول شود و به سمت تفکر محوری برود.

یکی از راه های درست کردن نظام آموزشی،  فَبَک است که می خواهیم به وسیله آن نقص ها را برطرف کنیم.

بنیان گذار فَبَک

متیو لیپمَن بنیان گذار فَبَک است. افراد موثر در تفکر او

1. سقراط:روش گفتگو
2. چارلز سندرس پرس: حلقه کند و کاو یا اجتماع پژوهشی
3. جان دیویی: تاکید برتربیت کودکان بر اثر پرسش گری

منظور از فَبَک و معنای فلسفه در فَبَک

استفاده از روش رویکرد آموزشی خاص که دانش آموزان در آن فعالانه مهارت های سطح بالای تفکر را می آموزند. روش گفتگو محور و مبتنی بر استدلال به کودکان آموزش داده می شود.

هرم بلوم

در قسمت پایین این هِرَم تفکر سطح پایین قرار داردکه شامل به یاد آوردن، درک کردن و به کار بردن است. در مدارس ما معمولا” این سه سطح تفکر مورد استفاده قرار می گیرد.

هر چه بالاتر برویم به آن مهارت های سطح بالا یا تفکر سطح بالا گفته می شود که شامل تخیل کردن، نقد و ارزیابی کردن و خلق کردن می باشد.

بچه ها در کلاس های فَبَک با تفکر سطح بالا آشنا می شوند.

در مقالات بعدی، درباره ی اهداف فبک و رویکردهای مختلف آن مطالعه خواهیم کرد.